avrupa kultur baskenti
-
avrupa kültür başkenti kavramı ilk kez, 1980'lerde ortaya çıktı. dönemin yunanistan kültür bakanı melina mercouri'nin önerisinin avrupa birliği (ab) bakanlar konseyi tarafından benimsenmesiyle avrupa kültürüne değer katan, avrupa'ya katkı sağlayan kentlere verilmeye başlanan bu unvana ilk kez 1985'te atina sahip oldu. bu unvan, 1985-2000 yılları arasında ab'ye üye ülkelerin kentlerinden birine verilmiştir. yeni bin yıl nedeniyle, avrupa kültür başkenti unvanı 2000 yılından itibaren hem birden fazla kente, hem de ab adayı olan ülkelerin kentlerine verilmeye başlandı.
bir grup sivil toplum gönüllüsü 7 temmuz 2000'da bir toplantı düzenleyerek, istanbul'un avrupa kültür başkenti adayı olması için gerekli adımları atacak girişim grubu'nu kurdu. bugüne kadar avrupa kültür başkenti programına katılan kentlerin arasında her zaman ya yerel ya da ulusal bir yönetim bulunmuştur. istanbul ise ileride avrupa kültür başkenti seçilmesinde de önemli bir kriter sağlayacak olan bu sivil toplum hareketiyle, bir ilki gerçekleştirdi.
girişim grubu, istanbul'un avrupa kültür başkenti olması için yerel ve merkezi yönetimin desteğini aldıktan sonra, üniversiteler ve diğer sivil toplum örgütleriyle de temaslar kurdu. avrupa birliği ve bağlı organları ile iletişime geçti. geçmiş yıllarda avrupa kültür başkenti olmuş kentlere ziyaretler düzenlendi.
2005 yılının mart'ında başbakan recep tayyip erdoğan, yayınladığı genelgeyle girişim grubu'na destek verdi. tüm kamu kurumlarını ve sivil toplum kuruluşlarını, süreci desteklemeye davet etti. kamu desteğini alan girişim grubu, sivil katılım ruhunu kaybetmeden yoluna devam etti.
13 aralık 2005 günü, danışma kurulu başkanı, istanbul valisi, istanbul büyükşehir belediye başkanı, yürütme kurulu başkanı ve sivil toplum temsilcilerinden oluşan bir heyet, başvuru dosyasını avrupa komisyonu eğitim ve kültür genel müdürü'ne teslim etti. 14 mart 2006 günü, avrupa'da kültür ve sanat alanında uzman yedi kişiden oluşan seçici kurulun önünde başarılı bir sunum gerçekleştirildi. kurul, 11 nisan 2006'da istanbul'u macaristan'ın peç ve almanya'nın essen kentleriyle birlikte 2010 avrupa kültür başkenti olmaya hazır buldu. 13 kasım 2006 günü avrupa parlamentosu'nun görüşü ve avrupa birliği kültür bakanları konseyi'nin onayıyla da istanbul, 2010 avrupa kültür başkenti ilan edildi.
avrupa kültür başkentleri
2010 essen-almanya, istanbul-türkiye, peç-macaristan
2009 vilnius-litvanya, linz-avusturya
2008 stavanger-norveç, liverpool-ingiltere
2007 sibiu-romanya, lüksemburg
2006 patras - yunanistan
2005 cork - irlanda
2004 genova - italya, lille - fransa
2003 graz - avusturya
2002 bruges - belçika, salamanca - ispanya
2001 porto - portekiz, rotterdam - holanda
2000 avignon - fransa, bergen - norveç, bologna - italya, brüksel - belçika, helsinki - finlandiya, krakov - polonya, reykjavik - izlanda, prag - çek cumhuriyeti, santiago de compostela - ispanya
1999 weimar - almanya
1998 stockholm - isveç
1997 selanik - yunanistan
1996 kopenhag - danimarka
1995 lüksemburg
1994 lizbon - portekiz
1993 anvers - belçika
1992 madrid - ispanya
1991 dublin - irlanda
1990 glasgow - iskoçya
1989 paris - fransa
1988 berlin - almanya
1987 amsterdam - hollanda
1986 floransa - italya
1985 atina - yunanistan
1999 weimar - almanya
1998 stockholm - isveç
1997 selanik - yunanistan
1996 kopenhag - danimarka
1995 lüksemburg
1994 lizbon - portekiz
1993 anvers - belçika
1992 madrid - ispanya
1991 dublin - irlanda
1990 glasgow - iskoçya
1989 paris - fransa
1988 berlin - almanya
1987 amsterdam - hollanda
1986 floransa - italya
1985 atina - yunanistan
-
iki gündür eziyet başkenti olan şehr-i güzel yer.
