asıl ismi mevlana muhammed 'dir. mevlana' ya bağlılığından ötürü ondan gayrı düşünülmez. mevlana şems'in yokluğuna şöyle yaklaşmıştır; ''onun ışığı vurmazdan önce ölü bir nakıştım sadece taş duvarlarınızda. o, elindeki yay ile vurmazdan önce tellerime; hep aynı nameyi çalıp söyleyen, kendi sesine yabancı bir kuru rebaptım. ben onun avucunda bağlar, bahçeler ağaçlar görür; deryalar gibi geniş, deryalar kadar berrak sular görürüm. onun avucunda çıkan ağaçların gölgesinde dinlenirim. lâkin siz bunların hiçbirini göremezsiniz.''. şems hicri 645 miladi 1247 tarihinde mevlana'da meydana gelen büyük değişikliği hazmedemeyenler tarafından öldürüldü mü, yoksa geldiği gibi, kimseye haber vermeden konya'yı mı terk ettiği bilinmemektedir. *
