spartaküs ve kölelerden ve yoksullardan oluşan ordusu, yıllarca italya yarımadasında bağımsız bir şekilde var olmuş ve zamanın yöneticilerine baş belası olmuştur. kendilerine karşı gönderilen sayısız orduyu yenmiş ve roma cumhuriyetinin yönetim sistemini sarsmıştır. isyanının eşitlikçi ve özgürlükçü karakteri yüzünden, sol literatürde sahip çıkılan bir kişiliktir. unutulmaz bir karakter olarak her dönem hatırlanmıştır. almanya komünist parti grubunun ilk adı spartaküs birliğidir. spartak moskava kulubünün adı'da spartaküsten esinlenilerek konulmuştur.
spartaküs, antik roma cumhuriyeti'nde köle ve gladyatör. m.ö.73-m.ö.71 yılları arasındaki köle ayaklanmasında yaptığı önderlik ile tanınır.
önderlik yeteneğiyle dikkati çeken trakyalı bir köle olan spartaküs, bir olasılığa göre roma ordusundan kaçmış, haydutluk yaparken yakalanmış ve köle olarak satılmıştı. spartaküs m.ö. 73'te kendisiyle birlikte capua'daki gladyatör okulundan kaçan 77 arkadaşıyla vezüv yanardağı'na sığındı. küçük bir roma ordusunca kuşatılan kaçaklar, bir uçurumdan aşağı inerek romalı askerleri şaşırtıp kaçmayı başardılar. spartaküs, kendisine katılan ve sayıları 100 bine ulaşan kaçak köle ve gladyatörlerle lucania'ya doğru yürüdü. amansız bir çatışma sonucunda publius varinius'u yendi ve thuria ile metapontion kentlerini yağmaladı. spartaküs artık güney italya'ya egemen olmuştu. roma senatosu birden tehlikenin farkına vardı. m.ö. 72'de iki konsülün yönetimindeki güçler spartaküs'ün üzerine gönderildi. spartaküs onları yendikten sonra kuzeye, alpler'e doğru yürüyüşe geçti. gallia cisalpina valisi onu durdurmaya çalıştıysa da, yenilgiye uğradı. köle ordusu artık alpler'i geçebilir ve güvenlik içinde dağılabilirdi. ne var ki, kimse italya'dan ayrılmak istemedi. spartaküs, ister istemez güneye yürümek durumunda kaldı. lucinia'ya geri dönen ordu, orada ilk kez marcus crassus'a yenildi. spartaküs, sicilya'ya geçmeyi tasarlayarak messina'ya çekildi. onları kaçırmaya söz veren korsanlar sözlerinde durmadı. crassus köleleri kuşattıysa da, spartaküs kuşatmayı yararak çekildi. daha sonra, m.ö. 71'de, savaşmakta direnen köleler romalılarca kılıçtan geçirildi. romalı general pompeius, spartaküs'ün ordusundaki çok sayıda kaçağı yakalayıp öldürdü. 6000 kişiyi tutsak alan crassus, appia yolu boyunca tümünü çarmıha gerdirdi. spartacus'un cesedi ise asla bulunamadı..
etkileri
spartaküs ve kölelerden ve yoksullardan oluşan ordusu yıllarca italya yarımadasında bağımsız bir şekilde var olmuş ve zamanın yöneticilerine sorun olmuştur. kendilerine karşı gönderilen sayısız orduyu yenmiş ve roma cumhuriyetinin yönetim sistemini sarsmıştır. isyanının eşitlikçi ve özgürlükçü karakteri yüzünden sol literatürde sahip çıkılan bir kişiliktir.
siyasi etkileri
almanya'da i. dünya savaşından sonra 1918 yılında yaşanan devrimden sonra 1919 yılında karl liebknecht ve rosa luxemburg önderliğinde silahlı ayaklanma düzenleyen ve adı daha sonra almanya komünist partisi olan grubun ilk adı spartaküs birliği'dir.
sanat alanındaki etkileri
* howard fast'ın spartacus adıyla yazmış olduğu roman, daha sonra aynı isimle sinemaya aktarılmıştır; 'spartaküs (spartacus)', (1960) trailer
* howard fast'ın spartacus adıyla yazmış olduğu roman, günümüzün görsel efektleriyle tekrar canlandırılarak dizi haline getirilmiştir.; 'spartaküs: kan ve kum (spartacus: blood and sand)', (2010) trailer
* aram ilyiç haçaturyan'ın spartacus adında bir bale eseri mevcuttur.
