ahlâk ve kalb ilmi. kalbi kötü huylardan temizleyip, iyi huylarla doldurmak. kalbde îmânın vicdânileşmesi, yâni ehl-i sünnet îtikâdının kalbde sağlamlaşması ve şüphe getirici te'sirlerle sarsılmaması, nefs-i emmâreden doğan tenbelliklerin ve sıkıntıl arın giderilip, ibâdetlerde kolaylık ve lezzet hâsıl olması. allahü teâlâ ile olmak, iyi ahlâk edinmek ve dînin emirlerine uymak.
tasavvuf büyüklerinin hepsi, ehl-i sünnet îtikâdında idi. bid'at sâhiplerinin hiçbiri, allahü teâlânın ma'rifetine yaklaşamamıştır. evliyâlık nûrları bunların kalblerine girmemiştir. (abdullah-ı dehlevî)
tasavvuf ehlinin üç vasfı vardır. toprak gibidir, iyiye de, kötü kimseye de verir. bulut gibidir, her şeyi gölgeler. yağmur gibidir, sevilen kimseyi de, sevilmeyen kimseyi de sular. (harkûşî abdülmelîk bin muhammed)
tasavvuf hâldir, söz değildir, söz ile ele geçmez. (seyyid abdülkâdir-i geylânî)
tasavvuf, resûlullah efendimizin sünnet-i seniyyesine uymak, fazla konuşmayı, fazla yemeği ve fazla uykuyu terk etmektir. (alâüddevle semnânî)
tasavvuf, insanı allahü teâlâdan uzaklaştıran şeylerin hepsini terketmektir. (ali bin sehl)
insana lâzım olan önce ehl-i sünnete uygun inanmak, sonra şerîate (dînin emir ve yasaklarına) uymak, daha sonra tasavvuf yolunda yükselmektir. (muhammed bâkî-billah)
şimdiye kadar yedi yüz velî, tasavvufun târifinde türlü sözler söylemişlerdir. bu sözlerin özü, şu noktada toplanabilir: tasavvuf, vakti, en değerli olan şeye harcamaktır. (ebû saîd ebü'l-hayr)
cemal i mutlak a erişmek için varlığın beş duyu ile algılanan yönünde güzelliği kullanıp mest olmak olarak tanımlanır. devamında fenafillah ve insan ı kamil gelir.
