bir zamanların (özellikla atatürk'ün kurduğu ve 1970'lerin sonuna kadar) en iyi tarih araştırma ve temel tarih kitaplarını yayımlayan, olağanüstü kazılara imza atan kuruluş.
12 eylül faşist darbesi sonrası atatürk'ün vasiyeti çiğnenerek özerkliğinden koparılmış, bir devlet memuriyeti haline getirilmiştir. şimdilerde derin devlet ideolojinin arpalığıdır.
(kanunu yüksek mahkeme tarafından iptal edildiği için 40 üyesinin tamamı görevdışı kalmış, başkan yusuf halaçoğlu tarafından tek kişilik çiftlik olarak yönetilmektedir.)